Voetschimmel

INLEIDING
Voetschimmel (tinea pedis) is een huidinfectie die veroorzaakt wordt door schimmels (dermatofyten). Deze schimmels veroorzaken een ontstekingsreactie die gepaard gaat met schilfering en kloofjes tussen de tenen, jeukende blaasjes aan de voetzolen of rode schilferende huidafwijkingen die vooral aan de voetranden zichtbaar zijn. De voetschimmel kan ook overgaan op de nagels (een schimmelnagel).

Een schimmelnagel, onterecht!ook wel kalknagel genoemd, is in eerste instantie geelwit van kleur. Een onbehandelde schimmelnagel kan later geelbruin verkleuren. De nagel verbrokkelt en wordt dik en bobbelig, in een later stadium kan de nagel zelf geheel of gedeeltelijk loslaten. Dit is niet alleen hinderlijk, maar het kan ook pijnlijk zijn. De medische term voor de schimmel is onychomycose. In Nederland hebben naar schatting enkele honderdduizenden mensen last van schimmelnagels.

 

SCHIMMELS

Schimmels kunnen zich goed handhaven en verspreiden in een vochtige en warme omgeving. Het spreekt dan ook voor zich dat transpirerende voeten en slecht ventilerende schoenen en sokken de schimmelgroei bevorderen. Voetschimmel manifesteert zich in het Nederlandse klimaat vooral in de zomer. In de tropen komen voetschimmelinfecties meer voor bij schoenendragers dan bij mensen die op blote voeten lopen.

De term zwemmerseczeem (Engelse benaming: 'athletes foot') komt ook niet uit de lucht vallen: door het zwemmen en douchen wordt de huid vochtig en daardoor vatbaarder voor infecties. In het zwembad (of in openbare douches, bijvoorbeeld in het sportcentrum) kun je dan ook het beste slippers dragen om het risico op infectie te verkleinen.

Geen enkele plek in onze leefomgeving is helemaal vrij van (sporen van) schimmels, dus ook buiten zwembaden en dergelijke accommodaties kun je een schimmelinfectie oplopen. Daarnaast is de ene persoon meer of minder vatbaar voor besmetting dan de ander: er zijn ook mensen die regelmatig zwemmen en nooit een voetschimmel oplopen.

Schimmelinfecties worden over het algemeen vrij gemakkelijk overgedragen op andere personen, zoals reeds opgemerkt zijn douche- en badruimtes (ook thuis) mogelijke (her)besmettingsbronnen. Ook kun je 'jezelf' besmetten: het begint vaak met èèn schimmelnagel en vervolgens raken er meer nagels aangedaan, of er ontstaan elders op het lichaam schimmelinfecties.

 

VERSCHIJNSELEN

Hieronder nog eens de verschillende verschijnselen die kunnen optreden bij een schimmelinfectie aan de voeten:

 

 

DIAGNOSE
Meestal zijn de verschijnselen van een voetschimmel (of een andere schimmelinfectie van de huid) voor een (huis)arts goed herkenbaar. Aanvullend kunnen schilfers van de huid of nagels ook nog onderzocht worden met een microscoop. Dit kan vaak al tijdens het consult plaatsvinden. Een andere onderzoeksmethode is het kweken van schimmels uit huidschilfers of stukjes nagel. Het duurt enkele weken voordat de uitslag van de kweek bekend is.

BEHANDELING
Voetschimmel wordt behandeld met een creme of een zalf waarin een schimmelgroeiremmend of schimmeldodend middel is verwerkt. Deze crème of zalf moet twee keer per dag dun worden aangebracht. Het is belangrijk dat ook als de huid er weer goed uitziet, de behandeling nog een tijdje wordt voortgezet. Naast de crème of zalf kan ook een anti-schimmel-poeder worden voorgeschreven, dat op de voeten, in de sokken en in de schoenen wordt gestrooid.

De schimmelnagel is vaak wat hardnekkiger dan de voetschimmel. Omdat de schimmel meestal aan de onderkant van de nagel zit, en dus slecht bereikbaar is voor medicamenten, is de schimmelnagel lastig te behandelen. Keratine - de belangrijkste bouwstof van de nagel - is vrijwel ondoordringbaar voor de meeste anti-schimmel-preparaten, die vaak in de vorm van een crème of een zalf worden toegepast.

Tegenwoordig zijn er ook anti-schimmeltabletten beschikbaar die via het bloed werken. Deze antischimmelmiddelen worden gegeven in de vorm van een langdurige kuur met tabletten.

Hoe eerder met de behandeling wordt begonnen, hoe eerder de nagel weer genezen is. Als de nagel volledig is aangetast, kan het ook na de behandeling nog wel een jaar duren voordat de nagel weer helemaal hersteld is.

Als je diabetes (suikerziekte) hebt dan moet je extra zorg besteden aan je voeten en je nagels. Dit heeft te maken met een verslechterde doorbloeding. Daarbij komt dat de zenuwbanen door diabetes beschadigd kunnen raken - het gevoel in de voeten kan daardoor minder worden waardoor wondjes niet meer worden opgemerkt. Let dus goed op je voeten en nagels, wees voorzichtig met het knippen van teennagels, en pruts niet aan eelt of likdoorns. Roep eventueel de hulp in van een pedicure. Eventueel kunnen de huisarts, internist of diabetesverpleegkundige je doorverwijzen naar een voetverzorger met speciale diabetes-aantekening of een podotherapeut.

PREVENTIE
Door overmatig gebruik van zeep wordt de natuurlijke afweer van de huid aangetast, waardoor schimmels een kans krijgen. Gebruik dus niet te vaak zeep, en spoel zeepresten in ieder geval goed af. Na het douchen of baden moeten de voeten goed worden afgedroogd (vooral tussen de tenen).

Sokken moeten goed vochtopnemend zijn: katoenen sokken voldoen beter aan deze eis dan synthetische materialen. De sokken moeten regelmatig gewassen worden. Leren schoenen ventileren beter dan schoenen van synthetisch materiaal. Het is aan te raden schoenen per dag te wisselen om ze te laten 'drogen'.

Nog even een aantal tips op een rij: